Een duivels dilemma

De Europese landen lijken steeds meer tegen heug en meug met elkaar door één deur te moeten kunnen. Een fiscale unie en euro-obligaties zijn voorlopig lapmiddelen.

Door Martine Hafkamp | Fintessa Vermogensbeheer, in samenwerking met Belegger.nl

De Europese regeringsleiders hebben besloten dat het eerder in het leven geroepen noodfonds van 700 miljard euro een permanent karakter krijgt. Er wordt niet voor gekozen de ontwikkelingen op de financiële markten op hun beloop te laten.

In plaats daarvan wordt er steeds meer uit de kast getrokken om ze tot bedaren te laten komen en de euro te laten overleven. Steeds meer lijken de verschillende landen tegen heug en meug met elkaar door één deur te moeten kunnen.

Bezwaren

Om aan de bezwaren van de relatief gezonde lidstaten tegemoet te komen, worden er strenge voorwaarden gesteld waaraan moet worden voldaan voor er door individuele landen succesvol een beroep op het noodfonds kan worden gedaan.

Ondertussen lijkt de tijd voor een paar volgende stappen, zoals daar bijvoorbeeld zijn: een fiscale unie en euro-obligaties. Toch blijven het allemaal lapmiddelen en wordt er nog steeds om de hete Europese brij heen gedraaid.

Enigszins logisch is dat wel, maar vergeten wordt dat zachte heelmeesters stinkende wonden maken. Alle lidstaten zijn democratieën en daarom moet er veel aan gedaan worden de bevolking tevreden te houden. Als deze democratisch in opstand komt, is het sowieso gedaan met de europret.

Onlangs is besloten dat staatsobligaties die na medio 2013 worden uitgegeven, onderdeel kunnen worden van een eventuele herstructurering van schulden. Helaas is het pas bijna 2011, lopen nu de problemen steeds verder op en lijkt het steeds onwaarschijnlijker dat er tot het afgesproken tijdstip kan worden gewacht.

Eurozone

Steeds duidelijker wordt dat het niet handelt om een eurocrisis, maar om een crisis van de Eurozone. Niet voor niets roepen landen als Polen, Zwitserland, Denemarken, Noorwegen en Zweden om het hardst blij te zijn de euro niet ingevoerd te hebben. Noorwegen heeft zich wel bereid verklaard een bijdrage te leveren om de euro te redden.

Dat gebaar is niet zo verwonderlijk als je in de beschouwing betrekt dat zeventig procent van de Noorse uitvoer naar andere Europese landen gaat. Het zijn trouwens allemaal redelijk export georiënteerde economieën, vooral Zwitserland en Zweden, die volop profiteren van de groei in de rest van de wereld.

Zweden heeft begin jaren negentig een eigen bankcrisis gehad, maar is daar sterk uit tevoorschijn gekomen. Voor het Zweedse bankwezen is het overigens belangrijk dat, zonder er al te veel ruchtbaarheid aan te geven, de economische problemen in Letland zijn bezworen.

Belangen

Aan het huidige beleid van pappen en nathouden liggen veel belangen ten grondslag. Een land als Griekenland kan men welhaast niet failliet laten gaan, ondanks dat het nooit in staat zal zijn om de nog steeds oplopende schulden af te betalen. Stoppen van rentebetalingen, uitstel in het aflosschema of schuldsanering kan voor veel belanghebbenden problematisch worden, want wie zijn de houders van bijvoorbeeld de Griekse, Ierse, Portugese en Spaanse staatsobligaties?

Veelal zijn dit banken en pensioenfondsen en we weten allemaal hoe het met de financiële gezondheid van de meesten van hen is. Wellicht heeft de Europese bankensector dan weer een nieuwe ronde financiële steun nodig. Ook zou de waarde van de beleggingen van de pensioenfondsen dan weer kunnen dalen, met als gevolg dreigende kortingen.

Obligaties

Vandaar dat er, om de euro te redden, in Europees verband stemmen opgaan om niet alleen een gezamenlijk fiscaal beleid in te voeren, maar het in de toekomst ook mogelijk te maken euro-obligaties uit te geven. Ik stel me zo voor dat de coupon van een dergelijke obligatie het gemiddelde is van de op dat moment hoogste en laagste rente voor een lening met die looptijd.

Voor de zwakke Europese broeders zou dat een uitkomst zijn, omdat zij het benodigde geld tegen een veel lagere coupon in de boeken krijgen. Voor de financieel relatief gezonde landen houdt het echter een structureel hogere rentelast in. Niet zo verwonderlijk dat Mark Rutte vooralsnog tegen de invoering van euro-obligaties blijft. Hoe het ook zij, direct dan wel indirect ziet het er nog steeds somber uit voor de belastingbetaler.

ECB

De Europese Centrale Bank zit er ook tot over haar oren in, al neemt ze officieel geen standpunt in wat betreft de keuze tussen de verschillende kwaden.

Niet alleen heeft zij de periode waartegen banken tegen zeer lage rente geld kunnen lenen wederom verlengd, maar heeft ze vanaf maart dit jaar inmiddels voor 72 miljard euro aan staatsobligaties van de diverse lidstaten opgekocht. En de teller loopt door…

Martine Hafkamp is algemeen directeur van Fintessa Vermogensbeheer. Zij won in 2008 de Gouden Stier voor de beursvrouw van het jaar. Volg Martine ook op Twitter.com/Martinehafkamp

© Belegger.nl